Handleiding voor taalcoaches

Deze website is bedoeld voor laaggeletterden in het Nederlands (ze kunnen hooggeletterd zijn in hun moedertaal) die de motoriek van het schrijven al beheersen, en die het verband tussen uitspraak (klank) en schrift (letters) moeten leren. Dit kunnen zijn:

  • anderstaligen die niet met het Latijnse schrift bekend zijn (NT2) maar wel gealfabetiseerd zijn in eigen taal
  • anderstalige beginners die wel met het Latijnse schrift bekend zijn (bijv. doordat ze Engels kennen).
  • anderstaligen die op A1-niveau zijn met spreken en luisteren, maar grote moeite hebben met (lezen en) schrijven
  • Nederlandstaligen die niet goed kunnen lezen en schrijven (NT1)

De website sluit aan bij het schriftelijk materiaal van Op Pad (voorheen Pen!).

De reden dat ik deze lessen zelf gemaakt heb, is dat er weinig op de markt is voor bovengenoemde doelgroepen.

Aanpak

Ik heb gekozen voor frequente woorden die makkelijk in een plaatje uit te beelden zijn, doorgaans zelfstandige naamwoorden die een voorwerp aanduiden. Alle andere woorden komen wel als de cursist instroomt in een bestaande methode. Er zijn natuurlijk woorden die nuttiger zijn dan sommige van de door mij gekozen woorden, maar ik kan ze hier niet gebruiken omdat ik ze niet kan afbeelden. Dit komt als de basis gelegd is.

Deze lessen zijn opgebouwd rondom de klinkers. Het contrast tussen korte en lange klinkers (a/aa, e/ee, i/ie, o/oo, u/uu) en de tweeklanken (ui, au/ou, ei/ij) zijn lastige onderwerpen voor NT2-leerders. Nederlanders kunnen dit verschil beter horen, maar schrijven is ook voor hen lastig. Andere lastige klanken zijn NG en SCH. Deze komen apart aan bod.

Omdat er een opbouw in zit met woorden die steeds herhaald worden, kun je met beginnende NT2-leerders niet zomaar ergens middenin beginnen. Dit geldt niet voor enigszins gevorderden die bijv. maar met één klank moeite hebben. Dat mag je zelf inschatten.

Opbouw

Iedere les bouwt op van lezen naar schrijven, oftewel van herkennen naar produceren.
1. De eerste stap is lezen
2. Dan volgt herkennen: het juiste woord kiezen bij een plaatje en het juiste plaatje (de betekenis) kiezen bij een woord
3. De volgende stap is het luisteren naar de uitgesproken woorden: eerst receptief, vervolgens actief
4. Pas na een aantal van deze oefeningen moet de cursist zelf schrijven zonder het voorbeeld:

  • het woord bij het plaatje
  • het woord in zinsverband
  • op het gehoor: dictee

5. Als voorbereiding op het dictee is er steeds een discriminatie-oefening: hoor je ……. of …….? De cursist kiest het juiste woord.

Uitspraak

De uitspraak van een woord is van groot belang, want

  • als woorden (te) afwijkend worden uitgesproken, worden ze niet herkend door de gesprekspartner
  • je kunt aan de uitspraak vaak horen hoe je het woord schrijft

De uitspraak is voor veel NT2-leerders erg moeilijk. Oefen daar veel mee!
Omdat je iets pas onthoudt als het een aantal keren herhaald wordt, laat ik de woorden steeds terugkomen in de oefeningen. Pas na ongeveer 8 keer wordt iets zodanig opgeslagen in het langetermijngeheugen dat het makkelijk terug te vinden is (het beklijft).
Het is aan te bevelen je cursist een woordenlijst te laten aanleggen (apart schrift). De vertaalmachines zijn een heel goed hulpmiddel voor de cursist. Hij kan dan checken of hij het plaatje goed begrepen heeft. Zorg dat hij vanaf les 4 bij elk nieuw zelfstandig naamwoord het lidwoord (de / het) noteert in zijn woordjesschrift.
Een vertaalmachine is bijvoorbeeld: https://translate.google.nl/
Het is handig als de cursist het woord intypt in zijn/haar eigen taal, en jou de vertaling in het Nederlands laat zien. Zo kunnen jullie checken of hij/zij het begrepen heeft. Dat kan op je telefoon, veel buitenlanders hebben die app geïnstalleerd.

Grammatica

Geleidelijk aan wordt enige grammatica toegevoegd, maar steeds met het oog op correct schrijven. De grammatica wordt alleen met voorbeelden behandeld. De taalcoach kan dit verder uitleggen aan de hand van wat er per katern beschreven staat in deze handleiding. Dit is afhankelijk van het (intelligentie)niveau van de cursist.

Bij de toelichting en tips is ervan uitgegaan dat de taalcoach geen geschoolde docent is. Voor taalcoaches die wél taaldocent zijn, is dit waarschijnlijk gesneden koek.
Zolang dit materiaal nog in ontwikkeling is, wordt deze handleiding steeds aangepast.

Als je zelf wilt ervaren hoe moeilijk het is een volstrekt onbekende taal te leren, doe dan een lesje Arabisch.

Veel plezier en succes met het werken met LeerNT2!

Reacties, suggesties en ervaringen kun je inzenden via het contactformulier.

 

© Barbara Oosterwaal en Taalpunten De Bilt 2017 versie 31 juli 2018